EMPERYALİST BASKILAR ALTINDA MÜSLÜMAN HALKLAR, İSLAM İNANCININ KÜLTÜREL KÖKLERİ VE ANA KOLLARI ÜZERİNE KISA NOTLAR

 

Yusuf Küpeli

 

Yararlanılan kaynaklar

 

Kitaplar:

 

-    Kitabı Mukaddes, Tevratı Şerif yahut Eski Ahit Kitabı; İncili Şerif yahut İsa Mesihin Yeni Ahit Kitabı, İstanbul 1979

-    Bibeln, Gamla testamentets böcker; Nya testamentets böcker, Bibelkommissionens provöversättning av Psaltaren och Höga visan, Svenska Bibelsällskapet; Bibelkommissionens provöversättning av Nya testamentet 1981, Svenska Bibelsällskapet, Tryct i Danmark hos Norhaven a/ s 1997

-    Bibeln, Tilläg till Gamla testamentet, De apokryfa eller deuterokanoniska skrifterna, Statens offentliga utredningar 1986: 45, Civildeparttementet, Bibelkommissionens utgåva, Stockholm 1986

-    Kur’an-ı Kerim ve Türkçe Açıklamalı Meâli; Hazırlayanlar, Prof. Dr. Ali Özek, Prof. Dr. Hayreddin Karaman, Doç. Dr. Ali Turgut, Doç. Dr. Mustafa Çağrıcı, Doç. Dr. İbrahim Kâfi Dönmez, Doç. Dr. Sadreddin Gümüş, Hâdimü’l-harameyni’ş-şerîfeyn Kral Fedh Mushaf-ı Şerif Basım Kurumu, Medine-i Münevvere (Not: Nedense kitabın basım tarihini ve basıldığı yeri kaydetmemişler. Yalnız, “önsöz” adlı bölümden, kitabın telif hakkının 1990 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı tarafında kaynakta anılan Suudi kurumundan alındığı ve 1991 yılında basıldığı anlaşılmaktadır.)

-    Judith Josephson, The Pahlavi Translation Technique as Illustrated by Hõm Yast, Studia Iranica Upsaliensia, Uppsala 1997

-    Henry Corbin, Spiritual Body and Celastial Earth From Mazdean Iran to Shí’ite Iran, 1990 Princeton University Press, London 1990

-    Vesta Sarkhosh Curtis, The Legandary Past, Persian Myths, British Museum Press,

-    S. A. Nigosian, The Zoroastrian Faith, Tradition and Modern Research, McGill-Queen´s University Press 1993

-    H. S. Nyberg, Irans forntida religioner, olaus-Petri-Föreläsningar Vid Uppsala Universitet, Svenska Kyrkans Diakonistyrelses Bokförlag, Stockholm 1937

-    Tor Andrae, Bernhard Karlgren, Ernst Arbman, Efraim Briem, H. S. Nyberg, Gunnar Rudberg och Gösta Lindeskog, Världsreligionernas Kärnord, Radioföredrag 1943- 1944, Uppsala 1944

-    Plato’s The Republic, Translated Into English by B. Jowett, M. A., Master of Ballion College- Regius Professor of Greek in the University of Oxford- Doctor in Theology of the University of Leyden, The Modern Library of The World’s Best Books, New York (not: Basıldığı tarihi koymamışlar ama, 1950, 51, 52 veya daha öncesi olmalı.)

-    Redaktör Otfriden Höffe, Den Stora Filosoferna, Stockholm 1995

-    Mircea Eliade, Editor In Chief; Editors, Charles J. Adams, Joseph M. Kitagawa, Martin E. Marty, Richard P. McBrien, Jacob Needleman, Annemarie Schimmel, Robert M. Seltzer, Victor Turner; Associate Editor, Lawrence E. Sullivan; Assistant Editor, William K. Mahony; Edited by Robert M. Seltzer, Religions of Antiquity, The Encyclopedia of Religon, Macmilan Publishing Company New York 1987, 1989

-    Mircea Eliade, Shamanism, Archaic Techniques of Ecstasy, Princeton Universty Press, First Princeton/ Bollingen Paperback Printing 1972, 1974

-    Huvudredaktör Stefan Ewald, huvudförfattare professor dr G Denzler, dr A Lohner (katolsk teologi) och professor dr W Graf (evangelisk teologi), Religions Lexikonet, Stockholm 1996

-    William Foxwell Albright, Från stenåldern till kristendomen, Monoteismen och Den Historiska Utvecklingen, Stockholm 1957

-    C. W. Ceram, Gods, Graves, and Scholars, The Story of Archaelogy, Printed in the United States of America, Bantam edition published October 1972

-    Huston Smith, The Religons of Man, Harper & Row Publishers, New York 1965

-    Herbert Connor, Från Mose Till Schweitzer, Några huvuddrag ur det etiske-religiösa tänkandets historia, Stockholm 1948

-    General Editor C. Scott Littleton, Mythology, The Illustrated Anthology of World Myth & Storytelling, Ducan Baird Publishers London 2002

-    En Gyllene Bok om Myter och Legender, Folket i Bilds Förlag, Stockholm 1960

-    Egyptian Mythology, Paul Hamlyn Limited, Westbook House, London 1965

-    Redigerad av Tim Jensen, Mikael Rothstein, Jorgen Podemann Sorensen, Religionshistoria, Ritualer, Mytologi, Ikonografi, Bokförlaget Nya Doxa AB, Nora 1996

-    Världens Stora Religioner, Svenska bearbeting under redaktion av professor Erland Ehnmark, Malmö 1959

-    Markus Hattstein, Världens Religioner, Bokförlaget Replik AB 1999

-    Dag Strömbäck, John Landquist, Ragnar Ekholm, Allan Sjöding, Kunskap, Universitet För Alla, En Handbok i Vår Tids Humanistiska och Naturvetenskapliga Vetande, I: 1, Ur Religionernas Historia Filosofi- Litteraturhistoria, Stockholm 1929

-    Krister Stendahl, Robert McAfee Brown, Amiya Chakravarty, Wing-Tsit Chan, W. D. Davies, Hans J. Hillerbrand, Edward J. Jurji, Joseph M. Kitagawa, Huston Smith, Oliver Statler, Herbert Winer, John P. Whalen, Elie Wiesel, Världs Religionerna, Liber Förlag 1980

-    Michael Avi-Yonah, Emil G. Kraeling, Bibelns Värld, Stockholm 1963

-    Edited by H. Byron Earhart, Religious Traditions of the World, A Journey Through Africa, Mesoamerica, North America, Judaism, Christianity, Islam, Hinduism, Budhism, China, and Japan, HerperCollins Publishers, New York 1993

-    Edited by Arvin Sharma, Our Religions (Arvind Sharma, Hinduism; Masao Abe, Buddhism; Tu Wei-ming, Confucianism; Liu Xiaogan, Taoism; Jacob Neusner, Judaism; Harvey Cox, Christianity; Seyyed Hossein, Islam), HerperCollins Publishers, New York 1995

-    Mircea Eliade, Joseph Campbell, Detlef-I. Lauf, Edätör Floyd Yearout, Myths, McGraw-Hill Book Co. (UK) Limited, Maidenhead, England 1976

-    Alf Henrikson, Disa Törngren, Lars Hansson, Stora mytologiska uppslagsboken Hexikon, Tryckt i Kina 1998

-    Greek Mythology, Paul Hamly Limited, London 1963

-    Professor John Baines, Doktor Mary Beard, Doktor Martin Boord, Doktor John Brockington, Doktor John Chinnery, Doktor Guy Cooper, Doktor Hilda Ellis Davidson, Doktor Simon Goldhill, Professor Robert Layton, Professor C. Scott Littleton, John MacInnes, Doktor Geraldine Pinch, Professor J. R. Porter, Doktor David Riches, Doktor Nicholas J. Saunders, Doktor Ign-Britt Trankell, Doktor Piers Vitebsky, Doktor James Weiner, Doktor Faith Wigzell, Doktor Roy Willis, Huvudredaktör Doktor Rory Willis, Prismas Stora Bok om Mytologi, Stockholm 1999

-    W. J. Wilkins, Hindu Mythology, Vedic and Purãnic, Printed by William Clowes and Sons, Limited, Stamford Street and Charing Cross, London (not: Bu eski kitabın basıldığı tarih kaydedilmemiş ama, ilk baskının önsözü 22 Şubat 1882 günü yazar tarafından Calcuta’da, bu ikinci baskının önsözü ise yine yazar tarafından 1900’de kaleme alınmışlar.)

-    Michael Senior, Vem Är Vem i Mytologin, 1200 mytologiska gestalter från hela världen, Tryckt i Italien 1993

-    Joseph Kaster, Mytologisk Uppslagsbok, Falun 1993

-    Sven Tito Achen, Symboler Omkring Oss, Från Prästkragen Till Zodiaken, Stockholm 1978

-    J. C. Cooper, Symboler, En uppslagsbok, Helsingborg 1993

-    David Fontana, Symbolernas Hemliga Språk, Singapore 1996

-    Hans Biedermann, Symbollexikonet, Borås 1997

-    S. H. Hoke, Mıddle Eastern Mythology, Penguin Books, England 1991

-    Maria Bergom Larsson, Nedstigning, Texter kring en myt, Bjärnum 1989

-    Jeremy Black and Anthony Green, Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia, An Illustrated Dictionary, British Museum Press, 1998

-    James Bentley, A Calendar of Saints, The Lives of the Principal Saints of the Christian Year, Tiger Books International London 1997

-    Stephanie Dalley, Myts from Mesopotamia, Creation, the Flood, Gilgamesh, and Others, Oxford World’s Classics, Oxford University Press 2000

-    Gwendolyn Leick, Mesopotamia, The Invention of The City, Penguin Books 2002

-    Ancient History: The History of The Egyptians, Assyrians, Chaldeans, Medes, Lydians, Persians, Macedonians, The Seleucidae in Syria, The Parthians, and Carthagians; London: The Religious Tract Society, 1842

-    Glyn Daniel, The First Civilizations, The Archaelogy of Their Origins, Book Club Associates, London 1973

-    Amélie Kuhrt, The Ancient Near East, C. 3000- 330 BC, Volume One, New York 1997

-    Amélie Kuhrt, The Ancient Near East, C. 3000- 330 BC, Volume Two, New York 1997

-    Edited by John Curtis, Mesopotamia and Iran in the Parthian and Sasanian Periods: Rejection and Revival a. 238 BC-AD 642, British Museum Press, London 2000

-    Edited by John Curtis, Mesopotamia and Iran in the Persian Period, Conquest and Imperialism 539-331 BC, British Museum Press, London 1997

-    John Curtis, Ancient Persia, British Museum Press, London 1989, 2000

-    Edited by John Curtis, Later Mesopotamia and Iran, Tribes and Empires 1600-539 BC

-    Charles Penglase, Greek Myths and Mesopotamia, New York 1997

-    Joan Oates, Babylon, London 1986

-    Huvudredaktör Harriet Alfons, Babels torn, Örebro 1987

-    Wolf Schneider, Det Började i Babylon, De stora städernas kulturhistoria genom 5000 år, Uddevalla 1961

-    A. Bernard Knapp, Department of Archaeology, University of Glasgow, The History and Culture of Ancient Western Asia and Egypt, The Dorsey Press 1988

-    Carl Grimberg, Världshistoria, Folkens Liv och Kultur, Forntiden I, Egypter, assyrier, babylonier, israeliter och fenicer, Stockholm 1927

-    Carl Grimberg, Världshistoria, Folkens Liv och Kultur, Forntiden II, Perser och greker t. O. M. År 404 f. Kr., Stockholm 1927

-    Alessandro Bausani, The Persians, from the earliest days to the twentieth century, Elek Books Limited, London 1971, 1975

-    R. Ghirsman, Iran, From the Earliest Times to The Islamic Conquest, Penguin Books 1954, 1961

-    Hans Bäckman (red.), Inte bara shi’a, En Bok om Iran och Des Minoriteter, Värnamo 1992

-    Jan Hjärpe, Araber och arabism, Smedjebacken 1994

-    Michael Nordberg, Profetens folk, Stat, samhälle och kultur i islam under tusen år, Kristianstad 1993

-    Georges Minois, Vad vet jag om Helvetets Historia, Alhambras Pocket Encyklopedi/ 58, Italien 1997

-    Myrtle Langley, Världsreligioner, Historia, Traditioner, Ritualer och Tro, Bokförlaget Libris, Örebro 1994Helmer Ringgren, Främre Orientens religioner i gammal tid, Stockholm. Alb. Bonniers boktryckeri 1967

-    Albert Hourani, De Arabiska Folkens Historia, Alhambra, Tryckt av Polex International AB 1996

-    Herman Lindqvist, Historien om Spanien, Tryckt i Belgien 1991

-    Bernard Lewis, The Arabs in History, Oxford, New York Oxford University Press 1993

-    Bernard Lewis, The Middle East, 2000 Years of History From The Rise of Christianity to The Present Day, London 1996

-    Jorgen Baek Simonsen, Islam Lexikonet, Borås 1994

-    Islams historia, Wahlström & Widstrand Stockholm 1971

-    Karen Armstrong, Muhammed, En Biografi, Falun 2003

-    Maxime Rodinson, Muhammed, Stockholm 1981

-    Christer Hedin, Islam, I världen och Europa, Lärargögskolan i Stockholm, Institutionen för samhällsvetenskap och humaniora 1994

-    Historia, Stockholms Universitet Historiska institutionen, Texter till kursen, Det islamska samhällets struktur; S. D. Goiten, A Mediterranean Society, University of California Press, Berkeley and Los Angeles 1967

-    Historia, Stockholms Universitet Historiska institutionen, Texter till kursen, Det islamska samhällets struktur; E. Ashort, Social and Economic History of The Near East in The Middle Ages, London 1976; Ann K. S. Lambton, Emeritus Professor of Persian Universty of London, London Oriental Series Volume 36, State and Government in Medieval Islam, An Introduction to The Study of Islamic Political Theory: The Jurists, Oxford Universty Press 1981; Ira Marvin Lapidus, Muslim Cities in The Later Middle Ages, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts 1967; Ruben Levy, The Social Structure of Islam, Cambridge at The University Press 1957

-    İsmet Zeki Eyuboğlu, Alevilik-Sünnilik, “islam düşüncesi”, Hür Yayın ve Ticaret A. Ş., İstanbul 1979

-    Cahit Öztelli, Bektaşi Gülleri, Bektaşî-Alevî Şiirleri Antolojisi, Özgür yayınları, İstanbul 1997

-    Sabahattin Eyuboğlu, Pir Sultan Abdal, Baaş Ofset, İstanbul 1982

-    Av. Yusuf Ziya İnan, Doğa ve Din Yorumcusu Yunus Emre, İstanbul 1981

-    Abdülbaki Gölpınarlı, Yunus Emre, Altın Kitaplar Yayınevi 1981

-    Wladimir Bartol, Alamut, Fedaîlerin Kalesi, Yurt Kitap-Yayın, Ankara 1998

 

İnternet siteleri- adresleri:

 

-      Sufi Orders and Their Shaykhs, http://www.uga.edu/islam/sufismorders.html#Yasawi

 -      Hazrat-e Turkestan, http://www.absoluteastronomy.com/encyclopedia/h/ha/hazrat-e_turkestan.htm

 -     N.B. NOURÌÎUÊHAMMEDOV, People's Artist of the Kazakhstan, Introduction, http://www.kz/eng/yasevi/introeng.html    -      

-      Alawite, "http://psychcentral.com/psypsych/Alawite"

-      Al•a•wite, http://www.infoplease.com/ipd/A0311658.html

-      Syria’s Alawis and Shi‘ism, From Shi‘ism,Resistance, and Revolution,   http://www.geocities.com/martinkramerorg/Alawis.                 

-    Customs and Behavioral Laws, http://www.studying-islam.org/articletext.aspx?id=629

-      ALEVİ BEKTAŞİ CEMLERİ, LOKMALARI, ADAKLARI, ABDAL MUSA KURBANLARI http://www.alevibektasi.org/etkinl2.htm 

-     What is a cemevi? http://www.alevism.net/faq.html

-    What is a dede? http://www.alevism.net/faq.html

-    What is the sema? http://www.alevism.net/faq.html

-    What is a pir? http://www.alevism.net/faq.html

-    Is the city of Hacibektas a pilgrimage place for the alevi's? http://www.alevism.net/faq.html

-    Alevilğin özü CEM, http://hjem.get2net.dk/dab/cem.html

-    Ahmet Demir, Cem http://www.alewiten.com/demircem.htm

-    Eraslan Doğanay, Görgü Cemi http://www.alewiten.com/eraslancem.htm

-    Ayhan Aydın, Alevilikte Kurumsallaşma, Cem / Cemevi Üzerine Bazı Notlar http://www.alewiten.com/cemeviuzerine.htm

-    Durmuş Günel, Cem http://www.alewiten.com/cem11122002.htm

-    İki Bektaşi Ayin-i Cemi, A. Yılmaz Soyyer http://www.alewiten.com/cem301202.htm

-    Hasan Ali İçlek, Hızır Orucu Erkânı Hızır Cemi Erkânı , http://www.alewiten.com/dinihayatcem15032003.htm

-    4 Kapı 40 Makam Nedir ?, http://www.cemevi-gooi.nl/

-    Yrd. Doç. Dr. Ali YAMAN, YESEVİLİK ARAŞTIRMALARININ SORUNLARI ÜZERİNE BİR DENEME,  (04.05.2005) http://www.alevibektasi.org/ali_yaman14.htm

-    Yüzyılların İçinden Alevilerin Kutsal İbadeti Cem (Halka Namazı),http://www.alevibektasi.org/resim_arsivi.htm

-    Alevilik Bektaşilik Nedir? http://www.alevibektasi.org/tarihi.htm

-    Dört Kapı Kırk Makam http://www.alevibektasi.org/inancesa.htm

        -   Buyruğa Göre İnaç Esasları, http://www.alevibektasi.org/inancesa.htm

-    Ayin ve Merasimler (Muharrem,Hızır Orucu, Cemler) http://www.alevibektasi.org/inancesa.htm

-    Ali Yaman, ANADOLU ALEVİLİĞİ’NDE OCAK SİSTEMİ VE DEDELİK KURUMU, http://www.alevibektasi.org/dedelik.htm

-    BENİM PİRİM HACI BEKTAŞ VELİ'DİR, http://www.siir.gen.tr/siir/k/kazak_abdal/benim_pirim_haci_bektas_velidir.htm

-    The Later days of The Assassins, http://www.phinnweb.org/neuro/assassins2.html

-    Assassin and Templar, http://www.weirdload.com/assassins.html

-    Rural Traditions http://www.alevism.net/rural.html

-    Alevilğin özü CEM http://hjem.get2net.dk/dab/cem.html

 

 

Yusuf Küpeli

Ekim 2005

 

1- Emperyalist hesapların ürünü demagojik suçlamalar, sahte birlik çağrıları ve ikiyüzlülükler üzerine kısa notlar

 

2- İslam dininin kültürel kökleri ve dinin doğduğu yıllardaki devrimci karakteri üzerine kısa notlar

 

3- Muhammed ve İslamiyet'in doğuşu üzerine kısa notlar

 

4- İlk dört Halife; Osman ve Kuran’ın derlenişi; Halifelik kurumu,  politik cinayetler, Emevi İmparatorluğu’nun doğuşu ve İspanya Emevileri üzerine kısa notlar

 

5- Harici ayrılığı ve ünlü Abbasi Halifesi al- Mamun’un rasyonalizmi, Abbasi Halifeliği ve Türkler üzerine kısa notlar

Not 1: İdeolojiler, istismarları ve psikopat karakterler üzerine notlar.

Not 2: Şeytani bir zeka olarak Dareius ve devlet örgütlenmesi üzerine kısa notlar.

Not 3: Mani, Manicheism, Bogomil ve Balkanlar’a giren Sufi inançlara sahip Türk öncü birlikleri üzerine notlar.   

Not 4: Türkiye Cumhuriyeti’nde Hilafet kurumunun kaldırılması, tek eşli evliliğin, kadınlara seçme ve seçilme hakkının tanınması üzerine kısa notlar.

 

6- İslam’ın üç temel akımından en büyüğü olan Sünni İslam’ın kültürel kökleri, Sünni İslam’ın dördüncü ve son ana kolu Hanbeli mezhebi, Ahmad ibn Hanbal, Ibn Taymiyya, Muhammed ibn- Abdulvahab ve Muvahhidun veya Vahabi öğretisi üzerine kısa notlar

 

Not 5: Hint- İrani topluluklar, Hint- İrani mitolojilerin özellikleri ve farklılaşmaları üzerine kısa notlar. 

7- Sünni İslam'ın ilk üç ana kolu: Maliki, Hanefi, Şafi okulları üzerine kısa notlar

Not 6: İslam inancının bakış açısıyla Türkiye’de varolan gerçek münafıklar ve din tüccarı politikacılar üzerine kısa notlar.

8- İsmailiye Şiası, Fatımi Halifeliği, Nizari Şiası, Hassan-e Sabbah, Ağa Han, “Çılgın Halife” al-Hakim ve Durzi inancı üzerine kısa notlar

Not 7: Hassan-e Sabbah karakterinin veya inançsızlık ile atbaşı gelişen değer yargısızlığın, ölçüsüz yalanın ve kötülüklerin çağdaş temsilcileri üzerine, inanç tüccarı politikacılar üzerine kısa notlar.

Not 8: Pakistan ve Hindistan’ın bağımsız devletler olarak doğuşları üzerine not.

Not 9: Fatımi Halifeliği’nin sonu ve Selahaddin Eyyubi üzerine kısa not.

9- Şia’nın en gelişmiş biçimi olarak 12 İmam Şiası ve Sufi İslam üzerine çok kısa notlar

Not 10: Hint- İrani mitolojilerde bulunan düalizm, kökleri Zoroastrianizm’e uzanan Mehdi/ Mesias inancı ve sözkonusu mitolojilerin Nazi Partisi tarafından istismarları üzerine not.  

 

Not 11: Çaldıran zaferi ile Osmanlı sınırları içine katılan Kürt bölgelerinin stratejik önemi, idari yapıları, kürt beylerinin doğaları, bu barışçı katılımda başrolü oynayan İdris-i Bitlisi’nin Heşt Bihişt veya Sekiz Cennet adlı kitabının adı ile İslam kozmolojisinin bağı üzerine notlar. 

 

10- Şia inıncından filiz vermiş bir dal olarak Suriye Alaviliği üzerine kısa notlar

 

Not 12: Sykes-Picot Anlaşması; Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler; demokrasi, Baas Partisi, Nazi Partisi, faşizm, emperyalizm ve yalanlar üzerine kısa notlar.

 

11- Şia inancının türevlerinde olan Anadolu Alevi inancı, inancın Zoroastrianizm ve Şamanizm bağları ve yine sufi inançlar üzerine üzerine kısa notlar

 

Not 13: Timurlenk’in Yesevi için yaptırdığı görkemli anıt- mezar üzerine not.

Not 14: Yeniçeri Ocağı ile birlikte Alevi- Bektaşi kurumlarına vurulan darbe; günümüzde de sürmekte olan politik dışlama ve yozlaştırma çabaları; sözde Ahmet Yesevi’ye sahip çıkan ünlü politikacıların ikiyüzlülükleri; ve halk kültürünün en insancıl ilerici yanlarına sahip çıkma yeteneğinden yoksun “solcu” tipler üzerine not.

Not 15: Bu dersi alabilmek için, herşeyden önce ahlaken çökmemiş sağlıklı insan olmak gerekir...

12- Sözü bağlarken

 

Yararlanılan kaynaklar

 

Ekim 2005

e-post: yusufk@telia.com         www.sinbad@sida.nu  

http://www.sinbad.nu/